De startkwalificaties zijn een praktisch kader voor medewerkers die betrokken zijn bij het aanvraag- en uitgifteproces van reisdocumenten.

Per functiegroep en rol is beschreven welke kennis en vaardigheden minimaal nodig zijn. Hiermee geven de startkwalificaties een nadere uitleg bij het begrip ‘gekwalificeerd personeel’ uit artikel 1.7 van het Paspoortbesluit.

De startkwalificaties hebben onder andere betrekking op de rollen:

• aanvragen;

• verstrekken;

• uitreiken.

Meer informatie over deze rollen staat op de pagina over functiescheiding van RvIG.

Nee.

De verplichting om gekwalificeerd personeel in te zetten bestond al. Deze verplichting is vastgelegd in artikel 1.7 van het Paspoortbesluit.

De startkwalificaties geven meer uitleg over de kennis en vaardigheden die medewerkers minimaal nodig hebben. RvIG omschrijft de startkwalificaties als een praktische richtlijn. Gemeenten hoeven daarom niet van de ene op de andere dag hun volledige personeels- en opleidingsbeleid aan te passen.

Wel wordt van gemeenten verwacht dat zij stapsgewijs werken aan aantoonbare vakbekwaamheid.

De startkwalificaties schrijven niet voor welk diploma of certificaat iemand moet behalen. De benodigde kennis en vaardigheden staan centraal.

De persoonscertificering voor Basismedewerker Burgerzaken is ingericht om de kennis en vaardigheden te beoordelen die nodig zijn voor het uitvoeren van werkzaamheden binnen Burgerzaken. Daarbij wordt ook gekeken naar de inhoud van de startkwalificaties voor de rollen aanvragen, verstrekken en uitreiken.

Een persoonscertificaat kan daarom door een gemeente worden gebruikt om de vakbekwaamheid van een medewerker aantoonbaar te maken.

De gemeente blijft wel zelf verantwoordelijk voor:

• het bepalen welke rollen een medewerker uitvoert;

• het beoordelen welke startkwalificaties daarbij horen;

• het vastleggen hoe is vastgesteld dat de medewerker over de benodigde kennis en vaardigheden beschikt;

• het actueel houden van deze kennis en vaardigheden.

Het persoonscertificaat ondersteunt de gemeente bij deze aantoonbaarheid, maar neemt de verantwoordelijkheid van de gemeente niet over.

Nee.

Keurmerk Burgerzaken biedt geen afzonderlijke certificaten aan voor de startkwalificaties.

Alle startkwalificaties worden behandeld binnen onze persoonscertificering Basismedewerker Burgerzaken. De startkwalificaties hebben alleen betrekking op het reisdocumentenproces en niet op de andere kernprocessen binnen Burgerzaken.

Met onze persoonscertificering kijken wij breder naar de rol en werkzaamheden die een medewerker in de praktijk uitvoert. Daarbij zorgen wij ervoor dat de getoetste kennis en vaardigheden aansluiten op de toepasselijke wet- en regelgeving, waaronder de wettelijke voorschriften voor het reisdocumentenproces.

Ja.

RvIG heeft schriftelijk bevestigd dat de gebruikte toetstermen een methode zijn om het begrip ‘gekwalificeerd personeel’ nader te beschrijven. Het gebruik van deze termen betekent niet dat gemeenten, professionals of opleiders verplicht zijn om een opleiding volgens het Diplomastelsel Burgerzaken te volgen of examens bij een bepaalde organisatie af te leggen.

Volgens de toelichting van RvIG mogen uitgevende instanties en opleiders:

• eigen opleidingsmateriaal ontwikkelen;

• een andere ordening gebruiken;

• andere termen gebruiken;

• de kennis en vaardigheden op een andere manier beoordelen.

Daarbij moet wel kunnen worden uitgelegd en aangetoond dat hetzelfde inhoudelijke doel wordt bereikt.

De persoonscertificering van Keurmerk Burgerzaken kan dus een eigen opzet en terminologie gebruiken, zolang duidelijk wordt gemaakt hoe de beoordeelde kennis en vaardigheden aansluiten op de inhoud van de startkwalificaties.

Nee.

RvIG geeft vanwege haar onafhankelijke rol geen advies over welke opleider een gemeente of professional moet kiezen. Gemeenten kunnen de startkwalificaties gebruiken om zelf te beoordelen of een opleiding voldoende aansluit bij de benodigde kennis en vaardigheden

In de schriftelijke toelichting heeft RvIG daarnaast bevestigd dat geen verplichting bestaat om specifieke middelen, opleidingen of examens af te nemen.

Nee.

De wet- en regelgeving schrijft niet voor met welk diploma, certificaat of examen de vakbekwaamheid moet worden aangetoond.

Gemeenten mogen volgens RvIG op verschillende manieren aantonen dat medewerkers over het juiste kennisniveau beschikken. RvIG noemt onder andere:

• collegiale begeleiding en beoordeling;

• interne kennissessies;

• interne toetsing;

• externe opleidingen;

• deelnamecertificaten;

• externe examens.

Een onafhankelijk persoonscertificaat kan dus een van de manieren zijn waarop een gemeente de vakbekwaamheid van een medewerker vastlegt.

Op basis van de huidige informatie is geen certificeringsplicht aangekondigd.

Er geldt wel een wettelijke verplichting om gekwalificeerd personeel in te zetten. De startkwalificaties geven een nadere invulling aan deze bestaande verplichting, maar schrijven geen specifieke certificeringsroute voor.

Gemeenten behouden de vrijheid om zelf te bepalen hoe zij aantonen dat hun medewerkers over de benodigde kennis en vaardigheden beschikken. Een gemeente kan in haar eigen personeels- of opleidingsbeleid natuurlijk wel aanvullende eisen stellen.

RvIG kiest of beoordeelt geen afzonderlijke opleiders en opleidingen. RvIG heeft de persoonscertificering van Keurmerk Burgerzaken daarom niet afzonderlijk erkend, beoordeeld of goedgekeurd.

Dat betekent niet dat de persoonscertificering niet kan worden gebruikt. Uit de informatie van RvIG blijkt juist dat gemeenten verschillende manieren mogen gebruiken om vakbekwaamheid aantoonbaar te maken.

Keurmerk Burgerzaken maakt daarom inzichtelijk:

• welke kennis en vaardigheden worden beoordeeld;

• op welke manier deze worden beoordeeld;

• welke onderdelen van de startkwalificaties daarmee worden afgedekt;

• voor welke werkzaamheden en rollen het certificaat relevant is.

De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de inzet van gekwalificeerd personeel blijft bij de gemeente.

Ja.

RvIG geeft aan dat een medewerker mogelijk al over bepaalde kwalificaties beschikt. Voor die onderdelen hoeft niet altijd opnieuw een opleiding te worden gevolgd. De medewerker of gemeente moet de aanwezige kennis en vaardigheden wel aantoonbaar maken. RvIG noemt hiervoor bijvoorbeeld:

• een extern examen;

• interne toetsing;

• collegiale beoordeling;

• eerder behaalde opleidingen, certificaten of diploma’s.

Het gaat dus niet alleen om de manier waarop iemand de kennis heeft opgedaan. Belangrijker is dat de benodigde kennis en vaardigheden aanwezig zijn en aantoonbaar zijn beoordeeld.

Ja.

RvIG geeft aan dat vanaf 2027 in de zelfevaluatie vragen worden opgenomen over ‘gekwalificeerd personeel’. De startkwalificaties van BZK zijn daarbij leidend.

Ook kan vanaf 2027 tijdens een nader onderzoek aandacht worden besteed aan de inzet van gekwalificeerd personeel.

Gemeenten doen er daarom verstandig aan om tijdig vast te leggen:

• welke rollen iedere medewerker uitvoert;

• welke kennis en vaardigheden voor die rollen nodig zijn;

• welke opleidingen, trainingen, examens, certificaten of diploma’s zijn behaald;

• hoe de praktische vaardigheden zijn beoordeeld;

• op welke manier de kennis actueel wordt gehouden;

• voor welke onderdelen eventueel nog ontwikkeling nodig is.

Ja.

Ook bij de inzet van tijdelijke of ingehuurde medewerkers blijft de gemeente verantwoordelijk voor het inzetten van gekwalificeerd personeel.

RvIG adviseert gemeenten om met inhuurbureaus duidelijke afspraken te maken over:

• de kwalificaties waaraan een ingehuurde medewerker moet voldoen;

• de manier waarop deze kwalificaties aantoonbaar worden gemaakt;

• het actueel houden van de kennis en vaardigheden.

Een persoonscertificaat kan daarbij worden gebruikt als onderbouwing van de vakbekwaamheid van een ingehuurde professional.

Nee.

De startkwalificaties van RvIG waarop deze Q&A betrekking heeft, gaan specifiek over het aanvraag- en uitgifteproces van paspoorten en identiteitskaarten.

De persoonscertificering voor Basismedewerker Burgerzaken heeft een bredere inhoud. De aansluiting op de startkwalificaties voor reisdocumenten vormt daarvan een onderdeel.

Bronverantwoording: deze Q&A is gebaseerd op de informatie op rvig.nl en de schriftelijke toelichting die Stichting Keurmerk Burgerzaken op 3 augustus 2026 van RvIG heeft ontvangen.

De officiële startkwalificaties, de veelgestelde vragen en de praktische adviezen voor gemeenten staan op de pagina Startkwalificaties reisdocumenten van RvIG.

Heb je vragen over de aansluiting van de persoonscertificering van Keurmerk Burgerzaken? Neem dan contact met ons op via info@keurmerkburgerzaken.nl.